Yemek Borusu Kanseri

    

 

YEMEK BORUSU KANSERİ
Dr.Erdoğan Sözüer
 
Yemek borusu ağız yolu ile alınan ve yutulan gıdaların mideye ulaşmasını sağlar. Bu organın kanserinin sıklığı ve tipi çevresel faktörlerle yakından ilişkilidir. Ülkemizde özellikle doğu Anadolu bölgesinde sık görülmektedir.
Yemek borusu yutaktan mideye kadar uzanan düz ve çizgili kastan oluşan tüp şeklinde bir organdır. Erişkinlerde uzunluğu 25-30cm.arasındadır. Endoskopik olarak kesici dişlerden itibaren mide ye kadar 40 cm. olarak kabul edilir.Genişliği ise 2-3 cm. olarak kabul edilir. Yemek borusu 3 kısım da değerlendirilir.
1.Boyun bölgesinde olan kısmı
2. Göğüs boşluğu içinde olan kısmı
3. Karın içinde olan kısmı.
Hocam yutma işlemi nasıl gerçekleşmektedir?
İnsanlar katı yiyecekleri yemek, sıvıları içmek ve vücudun ürettiği tükürük ve mukusu yutmak için günde yüzlerce kez yutma işlevini gerçekleştirirler. Yutma işlevi dört bölümden oluşmaktadır.
1. Birinci dönemde yiyecek ve içecekler çiğnenerek yutmaya hazır hale getirilir.
2. Daha sonra dil yiyecek ve içecekleri ağzın arka bölümüne iterek yutma işlemini başlatır.
3. Üçüncü dönemde yiyecek ve içecekler hızlıca yutaktan yemek borusuna geçirilir.
4. Son dönemde ise yiyecek ve içecekler yemek borusundan mideye geçer.
Birinci ve ikinci dönemler istemli kontrol altında oluşurken, üçüncü ve dördüncü dönemler kendiliğinden oluşur.
Yemek borusu kanserine yol açan sebepler nelerdir?
-         Besinlerin uygun olmayan koşullarda saklanmaları
-         Konserve yiyeceklerdeki bazı katkı maddeleri (nitrozaminler)
-         Tütsülenmiş et
-         Ağız hijyenine dikkat edilmemesi
-         Çok sıcak içecekler
-         Aşırı tütün kullanılması
-         Alkol kullanımı
-         İçme suyunda artmış nitrat oranı, çinko ve molibden eksikliği.
 
 
Yemek borusu kanseri kimlerde daha sık görülür ?
-         İleri yaşta
-         Erkeklerde
-         Şişmanlarda
-         Sigara içenlerde
-         Kronik alkol tüketicilerinde
-         Kronik reflü hastalığına bağlı Barrett özafagusu gelişenlerde
-         Taze meyve ve sebzeleri az tüketen kişilerde
-         Yemek borusu hastalıklarından biri olan akalazyada
-         Kaza veya intihar amacıyla toksik madde içenlerde
-         Sosyoekonomik durumu iyi olmayanlarda  daha sık görülmektedir
-          
Yemek borusu kanserinin belirtileri nelerdir ?
 Aşağıdaki belirtilerin bazılarının varlığı yemek borusu kanseri şüphesini uyandırmalıdır. 
-         En sık görülen belirti yutma güçlüğüdür. Hastaların önemli bir bölümünde son 3-6 ay içerisinde yutma güçlüğü vardır. Bu başlangıçta yutulan gıdaların yemek borusundan geçerken takılması şeklindedir. Hasta önceleri katı gıdaları yutamazken giderek çorba, yoğurt, sütleç gibi yumuşak sıvı gıdaları almada da sıkıntıları olduğunu söyler. Hasta bu haliyle bırakılırsa su dahi içemez ve kaybedilir.
-         Kusma veya yutulan gıdaların ağza geri gelmesi. Bu durum üst karın bölgesinde yanma hissi ve ağrıya yol açar.
-         Gıdaların yutulması sırasında ağrı oluşması.
-         Tükrük salgısının artması.
-         Hastaların %90’ında ciddi kilo kaybı vardır.
-         Ses kısıklığı, öksürük.  
-         Hastalığın ilerlediği durumlarda kanama, dışkıda siyah renkli sindirilmiş kan bulunması, kan tükürme ya da kusma görülebilir.
 
Hastalığın tanısı nasıl konulmaktadır?
Bu hastalıkta erken tanı son derece önemlidir. Çünkü yemek borusunun etrafında önemli organlar, damarlar ve sinirler vardır. Hastalık ilerler ve çevre dokuları tutarsa cerrahi tedavi şansı azalır. Komşuluk yoluyla kolay yayıldığı için maalesef bazı hastalar yemek borusu delinmesi veya solunum yolları ile anormal iştirak sonucu bize gelirler. Bunlar tabii ki çok sıkıntılı ve hastanın kaybedilme riski olan durumlardır. Bu nedenle basit yutma güçlüğü gibi bir rahatsızlığı dahi dikkate alarak bir genel cerraha gidilmelidir.
-         Yemek borusu kanseri tanısı genellikle hastanın şikayetlerinden  yola çıkılarak konulur.
-         Yemek borusunun ilaçlı filmi ile darlığa yol açan tümörlü bölge kolaylıkla tespit edilmektedir.
-         Özofagoskopi yapılarak tümör gözle görülerek doğrudan değerlendirilir ve hastalıklı bölgelerden parça alınır (biyopsi). Kesin tanı bu örneklerin mikroskop altında patolojik inceleme yapıldıktan sonra konur.
-         Bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi, endoskopik ultrasonografi, manyetik rezonans (MR), positrion emission tomografi (PET) incelemeleri ile hastalığın yaygınlık durumu saptanır, evreleme yapılır ve tedavi bu verilere göre planlanır.
Yemek borusu kanserlerinin tedavisi nasıl yapılmaktadır?
Yemek borusu kanserinin temel tedavisi cerrahidir. Bu nedenle hastaları ameliyat ile kanserin çıkartılabileceği safhada yakalamak hayati önem taşır. Ancak yemek borusu ameliyatları zor, ameliyat sonrası yoğun bakım gerektiren ciddi ameliyatlardır. Bazen hastanın hem karnı hem de göğüs boşluğu açılmaktadır. Ameliyat öncesi dönemde de yeterince beslenemeyen yandaş problemleri olan hastalar için ameliyat sonrası sıkıntılar olabilir.
Bir diğer önemli konu tümörün çıkarıldığı vakalarda bile bölgesel veya sistematik nüksler görülebilmektedir. Bu nedenle hastalara ameliyat sonrası yardımcı tedaviler olarak ilaç (kemoterapi) ve ışın (radyoterapi) tedavisi uygulanır.  
Hastalık bölgesel olarak çok ilerlemişse ve cerrahi uygulanamıyorsa önce kemoterapi ve ışın tedavisi uygulanmakta hasta cerrahiye hazır hale getirilmekte sonra ameliyat ile kanserli dokular yerinden çıkartılmaktadır.  
Cerrahi girişim öncesinde hastalar beslenme durumu, sıvı açığı ve kansızlık açısından değerlendirilmeli ve eksikler yerine konmalıdır. Ciddi beslenme kusuru olan hastalarda ameliyat öncesi damardan beslenme uygulanması, ameliyat sonrası riskleri ciddi olarak azaltmaktadır.
Hocam bu hastalığın ciddi olduğunu, ameliyatın riskleri olduğunu söylüyorsunuz, peki hasta ameliyat olmazsa olmaz mı?
Değerli okuyucular insan hayatının devamı için ağızdan alınan gıdaların mideye geçmesi, mideden barsaklara geçmesi ve dışkının da barsaklardan atılması şarttır. Yani sindirim sistemini ağızdan başlayan ve anüste biten bir boru olarak düşünecek olursak, bu borunun açık olması ve çalışması gereklidir. Bu sistemin herhangi bir yerinde bir tıkanıklık olursa sorun vardır, hastalık vardır ve bu mutlaka çözülmelidir. Şimdi yemek borusu kanserine dönelim hasta yediklerini yutamıyor, giderek sıkıntı artıyor, kısa sürede hasta bırakın çorbayı su bile içemez, kendi tükrüğünü yutamaz hale gelir. Dahası ağzına aldığı gıda solunum borusuna kaçarak ani ölümlere yol açabilir. Bu şartlarda yaşam mümkün değildir. O halde riski ne olursa olsun cerrahi tedavi mecburiyeti vardır ve bu uygulanmalıdır.
Yutma güçlüğü hisseden bir hasta hangi bölüme gitmelidir? 
Bu soru son derece önemli bir sorudur. Bazen hastalar şikayetleri nedeniyle hangi uzmana gidecekleri konusunda tereddüte düşmekte, yanlış yönlendirilmekte ve bu arada hem ciddi tıbbi hatalar olmakta hemde önemli zaman kayıpları olmaktadır. Yutma güçlüğü olan bir hastanın gideceği ilk adres bir genel cerrahi uzmanıdır. Hastanın hikayesi, şikayetleri dinlendikten sonra eksiksiz bir muayene yapılır ve buna göre gerekli tetkikler istenir. Yemek borusu ile ilgili hastalıklarının tanı ve tedavisinde gastroenteroloji, kulak burun boğaz, göğüs hastalıkları, röntgen bölümü, patoloji ve onkoloji bölümü arasında bilgi alışverişi yapılır, ancak hastanın ilk müracaat yeri belirttiğim gibi genel cerrahidir.